Materiały pomocnicze · STEM

Od promptu do interaktywnej symulacji

Jak opisać modelowi językowemu zjawisko, wygenerować działającą symulację w jednym pliku HTML, sprawdzić jej poprawność i udostępnić ją dalej.

01 · CelCzego student ma się nauczyć?
02 · ModelRównania, zakres, założenia
03 · PromptStruktura + parametry + UI
04 · SprawdzenieWeryfikacja, a poprawki — w razie potrzeby
05 · ZajęciaPredykcja → obserwacja → wyjaśnienie
06 · InstrukcjaJak korzystać: krok po kroku

Ty projektujesz, AI wykonuje

AI w kilka minut napisze kod i podsunie pomysły, ale projektantem symulacji pozostaje nauczyciel. To Ty znasz swoich uczniów, wiesz, co sprawia im trudność i co powinni zrozumieć. Ty też oceniasz, czy wynik jest poprawny i gotowy do pokazania w klasie. AI jest Twoim asystentem: proponuje, wykonuje i poprawia, ale decyzje i odpowiedzialność za merytoryczną poprawność należą do Ciebie.

Nauczyciel: projektant
  • wyznacza cel i dobiera formę materiału
  • decyduje, jaki model jest odpowiedni dla uczniów
  • ustala, co uczeń widzi, zmienia i robi
  • sprawdza poprawność merytoryczną
  • decyduje, czy i jak użyć symulacji na zajęciach
  • odpowiada za to, co pokazuje uczniom
AI: asystent
  • pisze kod według Twojego opisu
  • proponuje model, wygląd i rozwiązania do akceptacji
  • wprowadza poprawki, o które prosisz
  • podaje wartości kontrolne do sprawdzenia
  • może się pomylić, nawet gdy wynik wygląda wiarygodnie
  • nie ponosi odpowiedzialności za to, co trafi do uczniów

Zanim otworzysz czat, wymyśl swój wirtualny eksperyment

Pomysł na symulację powinien powstać u nauczyciela, nie w AI. Wystarczy kilka zdań na kartce:

CelCo uczeń ma zrozumieć lub odkryć?
PrzebiegJak wygląda eksperyment krok po kroku?
WidokCo uczeń widzi na ekranie?
DziałanieCo uczeń zmienia, mierzy lub przewiduje?
WniosekPo czym poznasz, że zrozumiał?

Dopiero z takim projektem przechodzisz do promptu. Gotowe przykłady i generator znajdziesz w kolejnych sekcjach.

Biblioteka gotowych promptów

Zacznij od eksperymentowania. Wybierz przykład bliski Twojemu pomysłowi, skopiuj prompt i zobacz, co przygotuje AI. Na tym etapie nic nie musi być idealne. Gdy zobaczysz pierwszy wynik, przejdź dalej: w sekcji 03 dowiesz się, jak krok po kroku go poprawiać i rozbudowywać, a w sekcjach 04 i 05, jak pisać rozbudowane prompty.

Od gotowego promptu do własnej wersji symulacji

Praca z AI może polegać na stopniowym dopracowywaniu gotowej symulacji. Zaczynasz od przykładu z biblioteki, sprawdzasz go, a potem zostawiasz bez zmian, poprawiasz albo rozbudowujesz. Każdy kolejny prompt odnosi się do poprzedniej wersji, więc nie trzeba za każdym razem opisywać wszystkiego od nowa.

1Uruchom i sprawdźCzy działa i czy poprawnie pokazuje zjawisko?
2PoprawTylko jeśli coś jest nie tak.
3RozbudujTylko to, co wspiera cel dydaktyczny.
1 · Uruchom i sprawdź wersję podstawową

Skopiuj prompt z biblioteki albo z generatora i otwórz wynik. Zanim cokolwiek zmienisz, odpowiedz na cztery pytania:

  • Czy działa? Strona się otwiera, przyciski i suwaki reagują.
  • Czy jest poprawna? Wynik zgadza się z testem kontrolnym lub obliczeniem ręcznym, jednostki się zgadzają.
  • Czy jest czytelna? Najważniejsze zjawisko widać od razu, bez szukania.
  • Czy wystarcza do celu? Jeśli tak, możesz na tym zakończyć. Nie każda symulacja wymaga rozbudowy.
2 · Popraw, jeśli coś jest nie tak

Nie generuj wszystkiego od nowa. Opisz problem krótkim poleceniem, a AI poprawi tylko to, co trzeba. Rozwiń sytuację, która pasuje.

Symulacja się nie uruchamia

Pusta strona, brak reakcji na przyciski albo komunikat o błędzie.

Symulacja nie działa. [Opisz, co widzisz, albo wklej komunikat o błędzie.] Znajdź przyczynę, popraw tylko niezbędne fragmenty i zwróć pełny plik z listą zmian.
Wątpię w poprawność merytoryczną

Wynik wygląda wiarygodnie, ale nie zgadza się z obliczeniami lub intuicją.

Sprawdź model: wypisz równania i jednostki użyte w kodzie. Następnie policz ręcznie wynik dla [przykładowe wartości parametrów] i porównaj go z wartością z symulacji. Jeśli się różnią, popraw kod i wyjaśnij, co było błędne.
Za dużo na ekranie

Interfejs przytłacza, a najważniejsze zjawisko ginie wśród elementów.

Uprość interfejs: zostaw najwyżej trzy suwaki potrzebne do celu dydaktycznego. Pozostałe parametry schowaj pod przyciskiem „Tryb eksperta”. Zachowaj model i wartości domyślne.
Problemy z dostępnością

Nie da się obsłużyć symulacji klawiaturą, tekst jest słabo widoczny.

Popraw dostępność: obsługa klawiaturą, widoczny fokus, etykiety dla czytników ekranu, kontrast co najmniej 4,5:1 i tekstowy opis aktualnego stanu wykresu. Nie zmieniaj modelu ani układu.
3 · Rozbuduj, jeśli wspiera to cel

Dodawaj po jednym elemencie i wybieraj tylko te, które pomagają uczniowi zrozumieć zjawisko.

Rozbudowa 1

Element wizualny

Drugi wykres, zaznaczone punkty charakterystyczne, wartości z jednostkami.

Rozbuduj obecną symulację o wykres porównujący dwa przebiegi. Zachowaj dotychczasowy model i istniejące funkcje.
Rozbudowa 2

Sterowanie lub porównanie

Suwak parametru, Reset, zachowanie poprzedniego wyniku do porównania.

Dodaj suwak zmieniający jeden parametr modelu oraz przycisk „Reset”. Pokaż, jak zmiana wpływa na wynik. Nie usuwaj wcześniejszych elementów.
Rozbudowa 3

Zadanie dydaktyczne

Pytanie predykcyjne, miejsce na hipotezę, porównanie prognozy z wynikiem, podsumowanie.

Dodaj pytanie „Co się stanie, gdy…?” i pole na prognozę ucznia, wyświetlane przed uruchomieniem. Po doświadczeniu pokaż porównanie prognozy z wynikiem i pytanie o wyjaśnienie różnicy.
Rozbudowa 4

Animacja zamiast wykresu statycznego

Zjawisko rozwija się w czasie, z możliwością zatrzymania i przewinięcia.

Zamiast rysować gotowy wykres, animuj zjawisko w czasie rzeczywistym. Dodaj przyciski Start/Pauza/Restart, wybór tempa (0,5×, 1×, 2×) i suwak czasu. Pokazuj bieżące wartości. Przy ustawieniu ograniczenia ruchu animacja startuje wstrzymana.
Rozbudowa 5

Tabela pomiarów

Historia wyników do przepisania do zeszytu lub arkusza.

Dodaj tabelę z historią pomiarów (parametry i wyniki), którą można zaznaczyć i skopiować do arkusza. Zachowaj wszystkie istniejące funkcje.
Zasady każdego kolejnego promptu: jedna zmiana na raz; dopisek „zachowaj dotychczasowy model i istniejące funkcje”; prośba o pełny plik i krótką listę zmian. Po każdej zmianie ponownie sprawdź działanie i poprawność merytoryczną, najlepiej tym samym testem kontrolnym.

Przykładowa struktura promptu

Nie ma jednego uniwersalnego sposobu pisania promptów. Poniżej przedstawiono przykładową strukturę polecenia, która może pomóc w przygotowaniu symulacji dydaktycznej. W zależności od potrzeb można ją skracać, rozbudowywać lub modyfikować. Nie wszystkie elementy muszą występować w każdym poleceniu.

BlokPo co
RolaUstawia poziom szczegółowości i język
Cel dydaktycznyWyznacza, co jest ważne, a co zbędne
ModelRównania, jednostki, uproszczenia
ParametryZakresy, wartości startowe, kroki
WizualizacjeWykresy, animacje, odczyty liczbowe
Interakcje (opcjonalnie)Suwaki, przyciski, tryby, reset — tylko gdy wspierają cel
OgraniczeniaTechnologia, dostępność, wydajność
Format wynikuJeden plik, komentarze, opis testów
Jesteś ekspertem od dydaktyki [PRZEDMIOT] i programistą front-end.

CEL DYDAKTYCZNY
Po pracy z symulacją student na poziomie [POZIOM] potrafi [CEL].

MODEL
[równania, jednostki, założenia, czego NIE uwzględniamy]

PARAMETRY
[nazwa — zakres — wartość startowa — jednostka — krok]

WIZUALIZACJE
[co rysować, jakie odczyty pokazać na żywo]

INTERAKCJE
[opcjonalnie: suwaki, przyciski, tryby i Reset; dla wykresu statycznego: brak]

OGRANICZENIA
Jeden plik HTML, czysty JS, bez zewnętrznych bibliotek,
działa na telefonie, kontrast zgodny z WCAG AA.

FORMAT WYNIKU
Zwróć kompletny kod oraz krótką listę testów,
które pozwolą mi sprawdzić poprawność fizyczną.

Generator promptu

Generator ma ten sam układ co przykładowa struktura promptu: osiem bloków, każdy z krótką informacją, po co jest. Wczytaj przykład albo wpisz własną treść. Puste bloki nie trafią do promptu.

Opcje
Gotowy prompt

Instrukcja dla użytkownika

Ostatni krok przed udostępnieniem: krótka instrukcja, dzięki której uczeń wie, od czego zacząć i na co patrzeć. Nie musisz pisać jej sam. AI przygotuje ją na podstawie kodu gotowej symulacji.

Co powinna zawierać?

  1. Po co? Jedno zdanie o tym, czego dotyczy symulacja.
  2. Elementy sterujące. Co robi każdy suwak i przycisk, w jakich jednostkach.
  3. Pierwsze kroki. 3–5 czynności na start, np. „ustaw kąt 30°, kliknij Rzuć”.
  4. Na co patrzeć. Które wartości lub zmiany na wykresie są ważne.
  5. Pytania. 2–3 pytania, na które uczeń zapisuje odpowiedź.

Instrukcja może być zwijanym panelem „Jak korzystać” w samej symulacji albo osobną kartą pracy do wydruku.

Na podstawie kodu tej symulacji napisz krótką instrukcję dla ucznia [poziom, np. liceum].
1. W jednym zdaniu: czego dotyczy symulacja.
2. Elementy sterujące: co robi każdy suwak i przycisk (z jednostkami).
3. Pierwsze kroki: 3–5 czynności na start.
4. Na co zwrócić uwagę podczas obserwacji.
5. 2–3 pytania, na które uczeń zapisuje odpowiedź.
Prosty język, najwyżej jedna strona.
Dodaj instrukcję do symulacji jako zwijany panel „Jak korzystać”, otwarty przy pierwszym uruchomieniu. Nie zmieniaj modelu ani istniejących funkcji. Zwróć pełny plik.

Symulacje

Przykłady symulacji przygotowanych z pomocą AI. Kliknij kartę, aby otworzyć symulację w nowej karcie i wypróbować ją samodzielnie.

Symulacje przygotowane z pomocą AI zawsze wymagają weryfikacji merytorycznej przed użyciem w klasie.
08 · Twoja kolej

Zaprojektuj swoją pierwszą symulację

Wybierz jedno zjawisko, które Twoi uczniowie rozumieją z trudem. Wymyśl, co mają zobaczyć i odkryć, a potem poproś AI o pomoc. Pierwsza wersja może powstać jeszcze dziś.